مواد پیشرفته، موثر در صنایع موجود و خالق فرصت‌های جدید

دبیر ستاد توسعه مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی گفت: مواد پیشرفته، هم می‌تواند صنایع موجود را تحت تأثیر قرار دهد و از سویی خالق صنایع و فرصت‌های جدید پیش روی بشر باشد.

به گزارش آردی نیوز به نقل از مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، محمود مهرداد شکریه دبیر ستاد توسعه فناوری مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی درباره اهمیت دسترسی به مواد پیشرفته در دنیای امروز اظهار کرد:

تحقیق و توسعه در حوزه مواد برای بهبود و ارتقاء، یک فرایند مستمر و مداوم است. به‌عبارتی هر چقدر بشر در حوزه مواد پیشرفت کسب کند به تناسب آن می‌تواند کیفیت زندگی خویش را ارتقاء ببخشد. مواد پیشرفته، هم می‌تواند صنایع موجود را تحت تأثیر قرار دهد و هم می‌تواند خالق صنایع و فرصت‌های جدید پیش روی بشر باشند.

وی در ادامه با ذکری مثالی ادامه داد: به عنوان نمونه صنعت حمل و نقل سال‌هاست که برای بشر یک مسأله بوده و پیشرفت‌های صورت گرفته در حوزه مواد در هر عصری این موضوع را تحت تأثیر قرار داده است. در یک دوره توسعه آلیاژهای آلومینیوم و تیتانیوم نقش به‌سزایی در حمل و نقل هوایی یافت، امروزه هم مواد کامپوزیتی به نحو گسترده‌ای این بخش را تحت تأثیر قرار داده‌اند و حتی با تجاری‌سازی موفق انواع مواد کامپوزیتی، امکان استفاده از آن‌ها در خودرو نیز فراهم شده است.

شکریه همچنین بیان کرد: پس این یک رویکرد است که توسعه مواد پیشرفته‌تر موجب بهبود صنایع و رشته‌فعالیت‌های موجود می‌شود. از سوی دیگر توسعه مواد پیشرفته می‌تواند خالق فرصت‌های جدید و پیدایش صنایع نوظهور باشد. به‌عنوان مثال در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر توسعه مواد نیمه‌هادی (سیلیکون و ژرمانیوم) عامل اصلی شکل‌گیری صنعت برق خورشیدی طی چند دهه گذشته است. یا در حوزه انرژی‌ بادی، توسعه فناوری الیاف کربن و امکان طراحی و ساخت پره توربین‌های عظیم کامپوزیتی منشأ توسعه فزاینده این بخش از انرژی‌های تجدیدپذیر در دنیا است.

دبیر ستاد توسعه مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی با شاره به قابلیت مواد پیشرفته در ایجاد بخش های اقتصادی جدید گفت: پس مواد پیشرفته قابلیت ایجاد بخش‌های اقتصادی جدیدی را دارند که تا پیش از این، اساساً وجود نداشته‌اند. این مثال‌ها نشان‌دهنده اهمیت اقتصادی مواد پیشرفته است. اما اهمیت اقتصادی تنها وجه اهمیت مواد پیشرفته نیست.

شکریه اهمیت راهبردی را وجه مهم در دسترسی جوامع به مواد پیشرفته دانست و ادامه داد: این یک واقعیت است که بسیاری از محصولات تجاری شده مواد پیشرفته در دنیا، سرریز تحقیقات حوزه دفاعی و نظامی در این زمینه است. یعنی در ابتدای امر نیازمندی‌های بخش دفاع و امنیت باعث توسعه فناوری و تولید مواد پیشرفته شده و در ادامه بخش‌های غیرنظامی از آن منتفع شده‌اند. بنابراین بعد راهبردی مواد پیشرفته را هرگز نباید از نظر دور نگه داشت.

به گفته وی، این موضوع برای کشوری مانند ما، اهمیت ویژه‌ای نیز دارد چرا که طی سال‌های اخیر که گاه و بی‌گاه و به بهانه‌های مختلف کشورمان را تحریم کرده اند یکی از محورهای اصلی تحریم علیه ما، محدود کردن خرید محصول و فناوری‌های مرتبط با مواد پیشرفته است. البته برخی از این تحریم‌ها پا را از این هم فراتر گذاشته‌اند و حتی سعی داشته‌اند تحقیق و توسعه داخلی در برخی از حوزه‌های مواد پیشرفته را نیز محدود کنند. چراکه به‌خوبی آگاه هستند که دسترسی به فناوری‌های مواد پیشرفته چه قدر توانمندی بازدارندگی به همراه خواهد داشت.

عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ماهیت عام و کاربردهای چند گانه را وجه دیگر اهمیت مواد پیشرفته دانست. به این معنی که مواد پیشرفته به‌عنوان کالاهای واسطه، قابلیت استفاده در طیف گسترده‌ای از کاربردها را دارند. بنابراین دسترسی به فناوری مواد پیشرفته می‌تواند پاسخ‌گوی نیازهای متنوع در بخش‌های مختلف باشد. مثلاً اگر فناوری تولید و آلیاژسازی تیتانیوم در اختیار کشوری باشد هم صنایع هوافضا، هم صنایع هسته‌ای و هم صنایع پزشکی می‌توانند از آن منتفع شوند. این از یک سو بدین معنی است که توسعه موفق یک حوزه از مواد پیشرفته می‌تواند منجر به فعال‌سازی و رقابت‌پذیری بخش‌های متنوعی شود و از سوی دیگر اگر فرصت‌سوزی بشود و از حوزه‌ای غفلت شود، بخش‌های مختلفی ممکن است آسیب ببینند.